เมืองน่าน

       เมืองน่านเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานเมืองหนึ่งของล้านนา สามารถย้อนได้ถึงพุทธศตวรรษที่ 18 โดย ขุนฟอง ราชบุตรบุญธรรมของพระยาภูคา ได้ตั้งเมืองปัวขึ้นเป็นราชธานีเมืองแรกของน่าน จากนั้นได้มีการย้ายราชธานีลงมาที่ราบลุ่มทางใต้ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน่านในบริเวณพระธาตุแช่แห้ง และได้ย้ายอีกครั้งมาอยู่บริเวณเมืองน่านในปัจจุบันนี้

เมืองน่านมีทั้งการปกครองด้วยตนเองบ้าง หรือขึ้นอยู่กับอาณาจักรต่างๆบ้าง โดยแรกเริ่มขึ้นอยู่กับอาณาจักรล้านนา จากนั้นตกอยู่ใต้การปกครองของพม่า และสุดท้ายก็ได้ขึ้นอยู่กับกรุงรัตนโกสินทร์ แต่เมืองน่านยังคงสามารถคงเอกลักษณ์ทางด้านสังคม วัฒนธรรมและประเพณีของตนเองไว้ได้เป็นอย่างดี ทั้งที่มีการรับเอารูปแบบของสังคม วัฒนธรรมประเพณีของอาณาจักรหรืออิทธิพลต่างๆ เข้ามา และนำมาดัดแปลงให้เข้ากับวิถีความเป็นอยู่ของสังคมตัวเอง ดังเช่นตัวอย่างที่ปรากฏในงานด้านศิลปกรรมต่างๆ ที่สามารถเห็นได้เด่นชัดเช่นในงานด้านสถาปัตยกรรม ก็มีการทำรูปแบบของสถาปัตยกรรมอาณาจักรต่างๆ ที่ครอบครองเมืองน่านไว้มาดัดแปลงให้เข้ากับรูปแบบที่ผสมผสานกันได้อย่างลงตัว

เมืองน่านนั้นมีกลุ่มชนหลักที่อาศัยอยู่คือชาว ”ไทยวน” (Tai Yuan) เฉกเช่นเดียวกับเมืองอื่นๆในล้านนา นอกจากนี้ก็ยังมีกลุ่มชนไทอื่นๆที่ได้อพยพเข้ามาอยู่อีกเช่นชาว ”ไทลื้อ” (Tai Lue) และชาว”ไทลาว” (Tai Lao) ทำให้เมืองน่านมีความโดดเด่นในการผสมผสานกันทาง สังคม ศิลปะและวัฒนธรรมกันมากกว่าเมืองอื่นๆในล้านนา ก่อให้เกิดเอกลักษณ์เฉพาะตนที่ประจักษ์ได้ และสามารถเห็นเป็นตัวอย่างได้เป็นอย่างดีในหลายๆด้าน เช่น ในเรื่องของผ้าทอที่มีการนำอิทธิพลของชนชาติต่างๆที่อาศัยอยู่ร่วมกันทั้ง ไทลื้อและไทลาว นำมาดัดแปลงทั้งกรรมวิธีการทอและลวดลาย ก่อให้เกิดผ้าทอรูปแบบใหม่แต่ยังคงเอกลักษณ์ดั้งเดิมของชาวไทยวน นี้เป็นเพียงกรณีเดียวที่สามารถเห็นได้อย่างชัดเจน ทั้งนี้ยังคงมีอีกหลากหลายเรื่องราวที่ทำให้เมืองน่านมีความโดดเด่นในเรื่องการผสมผสานในเรื่องของ สังคม ศิลปะและวัฒนธรรมที่ทำให้น่าสนใจศึกษาและเรียนรู้

จากการที่เมืองน่านมีการผสมผสานในเรื่องของ สังคม ศิลปะและวัฒนธรรม ส่งผลให้มีทั้งเอกลักษณ์ที่เฉพาะตนแล้ว ยังมีนัยยะให้เกิดความเจริญในรูปแบบของตนเองตามมาอีกด้วย ที่ก่อให้เกิดความน่าสนใจที่จะศึกษาและเรียนรู้ ซึ่งจากหลักฐานต่างๆที่ค้นพบก็มีภาพถ่ายโบราณรวมอยู่ด้วยส่วนหนึ่ง ถึงแม้จะไม่มีอายุเก่าแก่มากนักแต่ก็ยังพอที่ให้เราได้ศึกษาและเรียนรู้ถึงประวัติศาสตร์ของเมืองน่าน เป็นเหตุให้หอภาพถ่ายล้านนาที่มีหน้าที่ในการเก็บรวบรวมภาพถ่ายโบราณในล้านนาเพื่อการศึกษา ได้ทำการวิจัยภาคสนามเพื่อเก็บรวบรวมภาพถ่ายโบราณในเมืองน่าน ซึ่งภาพถ่ายเหล่านั้นถือว่าเป็นหลักฐานอันสำคัญและทรงคุณค่า ที่จะนำออกเผยแพร่เพื่อต้องการให้เห็นถึงเอกลักษณ์ในด้านสังคม ศิลปะและวัฒนธรรมของเมืองน่านที่มีอย่างหลากหลายให้เป็นที่ประจักษ์และเป็นแหล่งศึกษาและเรียนรู้ต่อไป