กัณฑ์ที่ 13 นครกัณฑ์

Description

Digital Data

TITLE:
ลำพูน
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา ,มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
KEYWORDS:
, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
DESCRIPTION:
ภาพวาดแผ่นนี้เป็นกัณฑ์ที่ 13 นครกัณฑ์ เป็นกัณฑ์ที่หกกษัตริย์นำพยุหโยธาเสด็จนิวัติพระนครพระเวสสันดรขึ้นครองราชย์แทนพระราชบิดา พระเจ้ากรุงสัญชัยตรัสสารภาพผิด  พระเวสสันดรจึงทรงลาผนวชพร้อมทั้งพระนางมัทรีและเสด็จกลับสู่สิพีนคร เมื่อเสด็จถึงจึงรับสั่งให้ชาวเมืองปล่อยสัตว์ที่กักขัง ครั้นยามราตรีพระเวสสันดรทรงปริวิตกว่า รุ่งเช้าประชาชนจะแตกตื่นมารับบริจาคทาน  พระองค์จะประทานสิ่งใดแก่ประชาชนท้าวโกสีห์ได้ทราบจึงบันดาลให้มีฝนแก้ว 7 ประการ ตกลงมาในนครสิพีสูงถึงหน้าแข้ง พระเวสสันดรจึงทรงประกาศให้ประชาชนขนเอาตามปรารถนา ที่เหลือให้ขนเข้าคลังหลวง ในการต่อมาพระเวสสันดรเถลิงราชสมบัติปกครองนครสิพีโดยทศพิธราชธรรมบ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุขตลอดพระชนมายุ
ในภาพนี้น่าจะเป็นเหตุการณ์ขบวนเสด็จโดยราชรถมีพระนางผุสดีพร้อมด้วยพระนางมัทรีและกัณหา พระนางผุสดีทรงเครื่องทรงรูปแบบพระราชินีของพม่า แต่พระนางมัทรีและชาลีทรงเครื่องทรงที่เป็นการผสมผสานระหว่างไทยภาคกลางและพม่า กล่าวคืิอทรงเครื่องด้านบนคือห่มสไบและเครื่องบนพระเศียรเป็นแบบทางกรุงเทพแต่ทรงสวมโสร่งผ้าพม่าที่เรียกว่า “ลุนตยา-อเชะ” ทั้งสามกษัตริย์ประทับอยู่ในราชรถที่มีรูปแบบของทางล้านนาภายในราชรถทีการวางขันหมากคำที่มีฝาปิด (ขันหมากทำจากเครื่องเขินปิดด้วยแผ่นทองคำของล้านนา) ด้านท้ายราชรถมีการวางน้ำต้น (คนโฑน้ำทำจากดินเผา) ครอบด้วยขันน้ำ
การแต่งกายของเหล่านางสนมกำนัลเป็นรูปแบบของหญิงชาวไทยวนคือ คือมีผ้าแถบมามัดอกบ้างหรือผ้ามาห่มแบบสไบเรียกว่าการห่มแบบ “สะหว้ายแล่ง”บ้างหรือนำผ้ามาคลุมไหล่บ้าง นุ่งผ้าซิ่นลายตารางเป็นผ้าซิ่นที่น่าจะมาจากทางกรุงเทพและนางกำนัลที่นั่งด้านท้ายราชรถสวมโสร่งผ้าพม่าที่เรียกว่า “ลุนตยา-อชิก” มีการทำผมมุ่นมวยไว้กลางศีรษะ ที่ล้วนเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของหญิงชาวไทยวนในช่วงนั้นของบริเวณนี้
ส่วนข้าราชบริพารชายมีการแต่งกายที่ได้รับอิทธิพลทางกรุงเทพเช่นกัน ที่มีรูปแบบคือ สวมเสื้อราชปะแตนแขนยาวไว้ด้านนอกด้านในมีเสื้อรองอีกชั้นหนึ่งนุ่งโจงกระเบนและบางคนยังสามารถเห็นลายสักยันต์ที่โคนขาได้ ไว้ผมสั้นและสวมหมวก
PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา ,มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
OTHER CONTRIBUTORS:
สาขาวิชาศิลปะการถ่ายภาพ ภาควิชาสื่อศิลปะและการออกแบบสื่อ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
DATE:
08/04/2562
RESOURCE TYPE:
จิตรกรรมฝาผนัง
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
จิตรกรรมฝาผนัง
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
พระบฏ คือ ผืนผ้าที่มีรูปพระพุทธเจ้าเป็นต้นและแขวนไว้เพื่อบูชา คำว่า บฏ มาจากคำในภาษาบาลีว่า ปฏ (อ่านว่า ปะ-ตะ) แปลว่า ผ้าทอ หรือ ผืนผ้า ส่วนมากเป็นผ้าแถบยาว มีวาดภาพพระพุทธเจ้า นิยมแขวนไว้ในสถานที่จัดพิธีกรรมในพุทธศาสนา ใช้แทนที่พระพุทธรูป เพื่อเป็นที่เคารพบูชา ในล้านนาเรียกกันว่า “ตุงค่าว” หรือ ตุงค่าวธรรม ใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา เช่น เทศน์มหาชาติ เเละตั้งธรรมหลวง เป็นต้น
COVERAGE:
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา ,มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Physical Data

COLLECTION NAME:
ลำพูน
IMAGE CODE:
02_28_20190617_MR28-01_23
SUBJECT AGE:
ประมาณกลางพุทธศตวรรษที่ 25
CATEGORY:
ภาพจิตรกรรมบนผืนผ้า (พระบฏ)
PROVENANCE:
รองศาสตราจารย์กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
ORIGINAL SIZE:
147 x 86 cm.
DIGITAL SIZE:
2525 x 4000 Pixels