กัณฑ์ที่ 13 นครกัณฑ์

Description

Digital Data

TITLE:
ลำพูน
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา ,มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
KEYWORDS:
, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
DESCRIPTION:
ภาพจิตรกรรมฝาผนังฝั่งทิศเหนือในห้องที่ 1 เป็นภาพวาดที่แบ่งออกเป็นภาพด้านบนเหนือหน้าต่างและภาพด้านล่างที่อยู่สองข้างของหน้าต่าง ภาพวาดด้านบนเขียนภาพเล่าเรื่องจากบนขวา ล่างขวา วนไปด้านซ้ายล่างและซ้ายบน มีภาพวาดชาดกทั้งหมด 4 เรื่องคือ เตมียชาดก, มหาชนกชาดก, สุวรรณสามชาดกและเนมิราชชาดก ภาพวาดด้านบนขวาชาดกเรื่องแรก “เตมียชาดก” เป็นชาติที่ 1 คือการบำเพ็ญเนกขัมมบารมี เป็นชาติแรกในทศชาติชาดก ก่อนที่จะมาตรัสรู้เป็นสมเด็จพระอรหันตสัมมาสัพุทธเจ้านาม พระสมณโคดม ชาตินี้พระองค์ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี หมายถึง การละทิ้งจากกามคุณทั้ง 5 ภาพวาดด้านล่างขวาเป็นชาดกเรื่อง “มหาชนกชาดก” คือชาติที่ 2 ภาพวาดเล่าถึงพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระชนกกุมาร โอรสพระเจ้าอริฏฐชนกกษัตริย์เมืองมิถิลา ขณะที่เสด็จลงสำเภาไปค้าขายเกิดพายุใหญ่เรือแตกกลางมหาสมุทร พระมหาชนกทรงว่ายน้ำโต้คลื่นอยู่ในมหาสมุทรถึง 7 วัน นางเมขลาเห็นจึงพูดลองใจว่าให้พระองค์ยอมตายเสียตามบุญตามกรรม แต่พระองค์ก็ไม่ทรงฟังยังพยายามว่ายน้ำโต้คลื่นอยู่ตามเดิม นางเมขลาเห็นเลื่อมใสในความพยายาม จึงอุ้มพระองค์เหาะไปส่งที่ฝั่ง พระชาตินี้เป็นพระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญวิริยบารมี ภาพวาดด้านซ้ายล่างเป็นชาดกเรื่อง “สุวรรณสามชาดก” คือชาติที่ 3 ภาพวาดเล่าเรื่องถึงพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพรหมฤๅษี ต้องรับภาระเลี้ยงดูบิดามารดาผู้ตาบอด วันหนึ่งกบิลยักษ์แผลงศรมาถูกได้รับบาดเจ็บแสนสาหัส แต่ก็ไม่ได้โกรธ กลับแสดงเมตตาจิตต่อ และเทศนาทศพิธราชธรรมให้กบิลยักษ์ฟัง ด้วยอำนาจแห่งเมตตาธรรมทำให้พระสุวรรณสามหายเจ็บปวดรอดชีวิตมาได้ และบิดามารดาก็กลับมีจักษุดี พระชาตินี้เป็นพระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญ เมตตาบารมี ภาพวาดด้านบนซ้ายเป็นชาดกเรื่อง “เนมิราชชาดก”คือชาติที่ 4 ภาพวาดเล่าถึงพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระเนมิราช โอรสเจ้าเมืองมิถิลา โปรดการบริจาคทานและรักษาพรหมจรรย์ พระอินทร์ทรงพอพระทัย ถึงกับให้พระมาตุลีนำทิพยรถมารับไปเที่ยวเมืองสวรรค์ และเมืองนรก แล้วเชิญให้ครองเมืองสวรรค์ พระเนมิราชไม่ทรงรับและเสด็จกลับบ้านเมืองของพระองค์ พอทรงชราก็ออกผนวช พระชาตินี้เป็นพระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญ อธิษฐานบารมี ภาพด้านล่างสองข้างของหน้าต่าง ด้านขวาของหน้าต่างเป็นภาพวาดรูปเทวดาถือดอกไม้และด้านซ้ายของหน้าต่างเป็นภาพวาดรูปกินรีถือช่อดอกไม้ โดยภาพเขียนจิตรกรรมฝาผนังวัดหางดงนี้มีสีสันที่สดใส โดยเขียนเลียนแบบจิตรกรรมฝาผนังจากภาคกลางของไทย และยังเขียนภาพที่เลียนแบบจากทางภาคกลางในด้านอื่นๆตัวอย่างเช่น งานสถาปัตยกรรมต่างๆ ทั้งนี้รวมถึงการแต่งกายด้วยเช่นกัน
PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
OTHER CONTRIBUTORS:
สาขาวิชาศิลปะการถ่ายภาพ ภาควิชาสื่อศิลปะและการออกแบบสื่อ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
DATE:
08/04/2562
RESOURCE TYPE:
จิตรกรรมฝาผนัง
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
จิตรกรรมฝาผนัง
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
พระบฏ คือ ผืนผ้าที่มีรูปพระพุทธเจ้าเป็นต้นและแขวนไว้เพื่อบูชา คำว่า บฏ มาจากคำในภาษาบาลีว่า ปฏ (อ่านว่า ปะ-ตะ) แปลว่า ผ้าทอ หรือ ผืนผ้า ส่วนมากเป็นผ้าแถบยาว มีวาดภาพพระพุทธเจ้า นิยมแขวนไว้ในสถานที่จัดพิธีกรรมในพุทธศาสนา ใช้แทนที่พระพุทธรูป เพื่อเป็นที่เคารพบูชา ในล้านนาเรียกกันว่า “ตุงค่าว” หรือ ตุงค่าวธรรม ใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา เช่น เทศน์มหาชาติ เเละตั้งธรรมหลวง เป็นต้น
COVERAGE:
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา ,มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Physical Data

COLLECTION NAME:
ลำพูน
IMAGE CODE:
02_28_20190617_MR28-01_25
SUBJECT AGE:
ประมาณกลางพุทธศตวรรษที่ 25
CATEGORY:
ภาพจิตรกรรมบนผืนผ้า (พระบฏ)
PROVENANCE:
รองศาสตราจารย์กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
ORIGINAL SIZE:
147 x 86 cm.
DIGITAL SIZE:
2525 x 4000 Pixels